Έτος
1997
Νόμος / διάταξη που αφορά
347 ΠΚ
Αντικείμενο/ Βασικοί Ωφελούμενοι
ΟΛΟΙ
Σημασία απόφασης
Βιασμός και αποπλάνηση παιδιών. Έννοια..

 

(Απόσπασμα):

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 336 παρ. 1 του ΠΚ, όποιος με σωματική βία ή με απειλή σπουδαίου και άμεσου κινδύνου εξαναγκάζει άλλον σε συνουσία εξώγαμη ή σε ανοχή ή επιχείρηση ασελγούς πράξης τιμωρείται με κάθειρξη. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι για τη στοιχειοθέτηση της αντικειμενικής υπόστασης της αξιόποινης πράξης του βιασμού απαιτούνται: α) Εξαναγκασμός κάποιου, ανεξάρτητα από το φύλο, σε ακούσια εξώγαμη συνουσία ή σε ανοχή ή επιχείρηση ασελγούς πράξης. Ως εξαναγκασμός νοείται η υποβολή του παθόντος σε εξώγαμη συνουσία ή σε ανοχή ή επιχείρηση ασελγούς πράξης (ΑΠ 1056/1991 ΠοινΧρ ΜΒ' 26, ΑΠ 441/1980 ΠοινΧρ Α 647, ΕφΑθ 382/1987 ΠοινΧρ ΛΗ' 653), β) Ο εξαναγκασμός του προσώπου αυτού να γίνεται με σωματική βία ή με απειλή σπουδαίου και άμεσου κινδύνου. Ως σωματική βία νοείται η φυσική δύναμη που δεν μπορεί να αποκρουστεί και που εξαναγκάζει κάποιον να υποστεί χωρίς τη θέλησή του την εξώγαμη σαρκική μείξη ή να ανεχθεί ή να επιχειρήσει ασελγή πράξη (ΑΠ 1056/1991 ό.π., ΑΠ 111/1987 ΠοινΧρ ΛΖ' 385, ΑΠ 1878/1983 ΠοινΧρ ΛΔ' 657, ΑΠ 756 ΠοινΧρ ΛΒ' 51, ΑΠ 441/1980 ό.π.). Ο εξαναγκασμός μπορεί να γίνει και με τους δύο τρόπους της απειλής και της σωματικής βίας (ΑΠ 1056/1991 ό.π.). Ως ασελγής πράξη νοείται κάθε ενέργεια που ανάγεται στη γενετήσια σφαίρα και αντικειμενικά προσβάλλει το κοινό αίσθημα της αιδημοσύνης και των ηθών, ενώ υποκειμενικά κατευθύνεται στην ικανοποίηση ή διέγερση της γενετήσιας επιθυμίας, διακρίνεται δε από τη συνουσία που είναι η συνένωση των γεννητικών μορίων (ΑΠ 1056/1991 ό.π., ΑΠ 1450/1987 ΠοινΧρ ΛΗ' 137, ΑΠ 732/1987 ΠοινΧρ ΛΖ' 751, ΑΠ 727/1987 ΠοινΧρ ΛΖ' 745/1985 ΠοινΧρ ΛΕ' 868). Εξάλλου, κατά το άρθρο 339 παρ. 1 περ. γ' του ΠΚ, όποιος ενεργεί ασελγή πράξη, με πρόσωπο νεότερο των δεκαπέντε ετών ή το παραπλανά με αποτέλεσμα να ενεργήσει ή να υποστεί τέτοια πράξη τιμωρείται ... γ) αν συμπλήρωσε τα δεκατρία έτη με φυλάκιση. Από τις διατάξεις αυτές συνάγεται ότι για τη στοιχειοθέτηση του εγκλήματος της αποπλάνησης παιδιών απαιτείται οποιαδήποτε από γενετήσια άποψη ασελγής πράξη με πρόσωπο νεότερο των δεκαπέντε ετών, η οποία αντικειμενικά προσβάλλει το κοινό αίσθημα της αιδημοσύνης και των ηθών, ενώ υποκειμενικά κατευθύνεται στην ικανοποίηση ή διέγερση της γενετήσιας ορμής του δράστη. Ετσι, συνιστά το προαναφερόμενο έγκλημα όχι μόνο η συνουσία ή η ανάλογη με αυτή παραφύση πράξη αλλά και κάθε άλλη ασελγής πράξη, όπως το άγγιμα ή τα χάδια των μηρών και των απόκρυφων μερών του σώματος εφόσον οι πράξεις αυτές κατατείνουν στη διέγερση ή ικανοποίηση της γενετήσιας ορμής του δράστη, γιατί προσβάλλουν την αγνότητα της νεαράς ηλικίας (βλ. ΑΠ 547/1989 ΠοινΧρ Μ' 40, ΑΠ 2057/1988 ΠοινΧρ ΛΗ' 961, ΑΠ 2057/1984 ΠοινΧρ ΛΕ' 649, ΑΠ 433/1984 ΠοινΧρ ΛΔ' 851). Σημειώνεται εδώ ότι μεταξύ των ως άνω εγκλημάτων του βιασμού και της αποπλάνησης υφίσταται αληθινή συρροή και τούτο διότι τα έννομα αγαθά τα οποία προσβάλλονται δεν ταυτίζονται αλλά είναι διαφορετικά. Συγκεκριμένα το έγκλημα του βιασμού προσβάλλει το έννομο αγαθό της γενετήσιας ελευθερίας (βλ. εισηγητική έκθεση ν. 1419/84 που τροποποίησε το ΙΘ' κεφάλαιο του ποινικού κώδικα), ενώ το έγκλημα της αποπλάνησης προσβάλλει την ανηλικότητα (βλ. Ι. Μανωλεδάκη, Η διαλεκτική έννοια των εννόμων αγαθών, 1973, σ. 99 επ., του ιδίου, Η παιδική ηλικία ως αυτοτελές έννομο αγαθό στο ποινικό δίκαιο ΝοΒ 32. 1105 επ., Λ. Μαργαρίτη, "Η συρροή ανάμεσα στα εγκλήματα του βιασμού και της αποπλάνησης των παιδιών είναι φαινομενική ή αληθινή; Αρμ 1981/75 επ., του ιδίου, Βιασμός και αποπλάνηση, Αρμ 1981/1072 επ., του ιδίου, Παρατηρήσεις, στο ΣυμβΠλΚοζ 67/85 Αρμ 1986/240).

Η αντίθετη, ως προς τη διαβάθμιση της βαρύτητας των πράξεων γενετήσιας επαφής και την υπαγωγή τους στον προσήκοντα κανόνα ουσιαστικού ποινικού δικαίου, πρόταση του Αντεισαγγελέα Πρωτοδικών κ. Κ. Σοφουλάκη, έχει ως εξής:

Σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 336 παρ. 1 ΠΚ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 9 του ν. 1419/84 όποιος με σωματική βία ή με απειλή αμέσου και σπουδαίου κινδύνου εξαναγκάζει άλλον σε συνουσία εξώγαμη ή σε ανοχή ή επιχείρηση ασελγούς πράξης τιμωρείται με κάθειρξη. Από τη διάταξη αυτή προκύπτει, ότι το έγκλημα του βιασμού πραγματώνεται όταν κάποιος εξαναγκάζει άλλον, άνδρα ή γυναίκα να υποβληθεί σε εξώγαμη συνουσία ή σε ανοχή ή επιχείρηση ασελγούς πράξης παρά τη θέλησή του ύστερα από χρήση σωματικής βίας ή απειλής σπουδαίου και αμέσου κινδύνου που στρέφεται κατά του σώματος, της ζωής ή άλλου ουσιώδους δικαιώματος του παθόντος. Ως εξαναγκασμός νοείται η υποβολή του παθόντος (ανδρός ή γυναικός) σε εξώγαμη συνουσία ή σε ανοχή ή επιχείρηση ασλεγούς πράξης παρά τη θέλησή του ή αντίστασή του. Σωματική δε βία είναι η φυσική δύναμη που δεν μπορεί να αποκρουσθεί και που εξαναγκάζει κάποιον να υποστεί χωρίς τη θέλησή του, την εξώγαμη σαρκική επαφή ή να ανεχθεί την ασελγή πράξη ή να επιχειρήσει την τελευταία, ενώ ψυχολογική βία είναι αυτή που ενέχει απειλή ενωμένη με επικείμενο κίνδυνο σώματος ή ζωής ή άλλου ουσιώδους δικαιώματος. Για τη θεμελίωση του εγκλήματος δεν αποκλείεται η συνύπαρξη των δύο ανωτέρω τρόπων, ενώ συστατικό του στοιχείο είναι και ο δόλος του δράστη, που συνίσταται στη βούλησή του να εξαναγκάσει άλλον στις παραπάνω πράξεις με τον ένα ή τον άλλο τρόπο (βλ. Μανωλεδάκη, Γενική Θεωρία του Ποινικού δικαίου, έκδ. 1978, σ. 126, Γάφου, Ποιν. Δίκ. τεύχος Ξ', σ. 13, ΑΠ 1383/95 Υπεράσπιση 1996. 514, ΑΠ 1277/95 ΠοινΧρ ΜΣΤ' 390, ΑΠ 1010/95 ΠοινΧρ ΜΣΤ' 47, ΑΠ 1298/94 ΠοινΧρ ΜΔ' 1023, ΑΠ 295/94 ΠοινΧρ ΜΔ' 479, ΑΠ 825/93 ΠοινΧρ ΜΓ' 657, ΑΠ 847/93 ΠοινΧρ ΜΓ' 666, ΑΠ 1194/92 ΠοινΧρ ΜΒ' 834, ΑΠ 971/92 ΠοινΧρ ΜΒ' 707, ΑΠ 1056/91 ΠοινΧρ ΜΒ' 27, ΣυμβΠλΑγρ 39/96 αδημ.). Περαιτέρω κατά τη διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 339 ΠΚ όποιος ενεργεί ασελγή πράξη με πρόσωπο νεότερο από 15 ετών ή το παραπλανά με αποτέλεσμα να ενεργήσει ή να υποστεί τέτοια πράξη τιμωρείται α) ... β) ... γ) αν ο παθών συμπλήρωσε τα 13 έτη, με φυλάκιση. Από την ανωτέρω διάταξη συνάγεται ότι για τη στοιχειοθέτηση του εν λόγω εγκλήματος απαιτείται α) αντικειμενικώς μεν ενέργεια ασελγούς πράξεως μετά προσώπου που συμπλήρωσε μεν το 13ο έτος όχι όμως και το 15ο και β) υποκειμενικώς δε δόλος, συνιστάμενος στη γνώση, ότι το πρόσωπο εναντίον του οποίου στρέφεται η πράξη είναι ηλικίας 13 έως 15 ετών και, θέληση του δράστη, όπως ενεργήσει μετ αυτού ασελγή πράξη η οποία κατευθύνεται στη διέγερση ή στην ικανοποίηση της γενετήσιας επιθυμίας του (ΑΠ 727/87 ΠοινΧρ ΛΖ' 745, ΑΠ 732/87 ΠοινΧρ 751, ΑΠ 1450/87 ΠοινΧρ ΛΗ' 137, ΑΠ 939/88 ΠοινΧρ ΛΗ' 961, ΑΠ 547/89 ΠοινΧρ Μ' 40, ΑΠ 1056/91 ΠοινΧρ ΜΒ' 26). Από το συνδυασμό των ως άνω διατάξεων των άρθρων 336 και 339 ΠΚ παρατηρείται, ότι μετά την ισχύ του ν. 1419/84 επήλθε συνένωση των παλαιών άρθρων 336 και 337 ΠΚ (βιασμός και εξαναγκασμός σε ασέλγεια αντίστοιχα) στο νέο άρθρο 336 ΠΚ όπου στο τελευταίο πλέον υπάγονται μόνον πράξεις που προσβάλουν σοβαρά το προστατευόμενο έννομο αγαθό, όπως η συνουσία και οι ανάλογης με αυτή βαρύτητας γενετήσιες πράξεις (βλ. παρατηρήσεις Ν. Παρασκευόπουλου στο βούλευμα υπ' αριθ. 980/92 του ΣυμβΠλΘ Υπερ 1993. 1353, όπου και παραπομπές στον ίδιο Η έννοια της ασελγούς (γενετήσιας) πράξης, ερμηνεία και κριτική θεώρηση ΠοινΧρ 1984. 346, Α. Ζύγουρα, Η έννοια της ασελγούς πράξης , ΠοινΧρ 1988. 333, Η. Αναγνωστόπουλου, "Ασελγείς πράξεις και ασελγείς χειρονομίες" ΠοινΧρ 1988/568). Ετσι μετά την ισχύ του ν. 1419/84 με την οποία επήλθε διαφοροποίηση στο έννομο αγαθό των εγκλημάτων που περιλαμβάνονται στο ΙΘ' κεφάλαιο του ποινικού κώδικα σύμφωνα με την οποία δεν είναι πλέον τα ήθη αλλά η γενετήσια ελευθερία του ατόμου που προσβάλλονται. Με τις ως άνω διατάξεις των άρθρων 336 και 339 ΠΚ, οι δε ελαφρότερες μορφές γενετήσιας σωματικής επαφής εντάσσονται στο άρθρο 337 ΠΚ. Οπότε ο κλασικός και πάγιος ορισμός που διέπλασε η νομολογία του Ακυρωτικού μας περί της εννοίας της ασελγούς πράξεως σύμφωνα με τον οποίο νοείται ως τέτοια όχι μόνον η συνουσία αλλά και κάθε άλλη ενέργεια που ενάγεται στην γενετήσια σφαίρα και αντικειμενικά μεν προσβάλλει το κοινό αίσθημα της αιδούς και των ηθών, υποκειμενικά δε κατευθύνεται στην ικανοποίηση ή διέγερση της γενετήσιας επιθυμίας (βλ. νομολογία ό.π.) διαφοροποιείται από εκείνον που προσδιόρισε ο νεώτερος νομοθέτης με το ν. 1419/84 σύμφωνα με τον οποίο ασελγής πράξη είναι αυτή που αντικειμενικά μεν προσβάλει την προσωπική αξιοπρέπεια και ελευθερία του ατόμου στο πεδίο της γενετήσιας ζωής υποκειμενικά δε κατευθύνεται στην ικανοποίηση ή διέγερση της γενετήσιας επιθυμίας του δράστη, αιτία δε αυτής της διαφοροποίησης είναι η ετερότητα προσβολής του εννόμου αγαθού από εκείνο των ηθών σε αυτό της γενετήσιας ελευθερίας ως ανωτέρω αναφέρεται. Επομένως οι σοβαρές περιπτώσεις προσβολής της γενετήσιας ελευθερίας καθώς και η συνουσία εξακολουθούν να εντάσσονται στο πεδίο των άρθρων 336 και 339 ΠΚ αφού η χρησιμοποίηση με οποιονδήποτε τρόπο των γεννητικών οργάνων προς επιτυχίαν ηδονιστικού αποτελέσματος, η παρά φύσηασέλγεια, η πεο(αιδοίο) λειχία, η εκσπερμάτωση εντός του στόματος του ανηλίκου ή επί του πρωκτού ή η πλήρης συνουσία δια συνενώσεως των γεννητικών μορίων όταν γίνονται με σωματική βία ή ψυχολογική τοιαύτη ενωμένη με κίνδυνο (επικείμενο) της ζωής ή του σώματος του παθόντος και επέρχεται πλήρης ικανοποίηση ή διέγερση της γενετήσιας επιθυμίας και ορμής του δράστη, ο οποίος στην περίπτωση του άρθρου 339 ΠΚ πρέπει να γνωρίζει επιπροσθέτως ότι ο παθών είναι πρόσωπο κάτω των 15 ετών, πληρεί την αντικειμενική και υποκειμενική αυτών υπόσταση ως ανωτέρω αναφέρονται. Σημειώνεται εδώ ότι μεταξύ των ως άνω εγκλημάτων του βιασμού και της αποπλάνησης υφίσταται αληθινή συρροή και τούτο διότι τα έννομα αγαθά τα οποία προσβάλλονται δεν ταυτίζονται αλλά είναι διαφορετικά. Συγκεκριμένα το έγκλημα του βιασμού προσβάλλει το έννομο αγαθό της γενετήσιας ελευθερίας (βλ. Εισηγητική έκθεση ν. 1419/84 που τροποποίησε το ΙΘ' κεφάλαιο του ποινικού κώδικα), ενώ το έγκλημα της αποπλάνησης προσβάλλει την ανηλικότητα (βλ. Ι. Μανωλεδάκη, Η διαλεκτική έννοια των εννόμων αγαθών, 1973, σ. 99 επ., του ιδίου, Η παιδική ηλικία ως αυτοτελές έννομο αγαθό στο ποινικό δίκαιο, ΝοΒ 32. 1105 επ., Λ. Μαργαρίτη, "Η συρροή ανάμεσα στα εγκλήματα του βιασμού και της αποπλάνησης των παιδιών είναι φαινομενική ή αληθινή; Αρμ 1981. 75 επ., του ιδίου, Βιασμός και αποπλάνηση, Αρμ 1981. 1072 επ., του ιδίου, παρατηρήσεις στο ΣυμβΠλΚοζ 67/85 Αρμ 1986. 240). Εκτός όμως από την ανωτέρω άποψη και στη θεωρία και στη νομολογία διατυπώθηκε και το αντίθετο ότι δηλαδή η συρροή είναι φαινομενική και ο βιασμός απορροφά την αποπλάνηση σύμφωνα με την αρχή της απορροφήσεως (Χωραφάς, Γενικές αρχές του Ποινικού δικαίου, 1966, τ. Ι, σ. 343, Κ. Σταμάτης, Η συρροή ποινικών νόμων εν γένει και η μη τιμωρητή προτέρα ή υστέρα πράξις, 1967, σ. 149, Η. Μιχαηλίδης, "Βιασμός και αποπλάνηση", παρατηρήσεις στο υπ' αριθ. 698/80 Βουλ ΣυμβΠλημΙεσ Αρμ 34. 840), άποψη η οποία ωστόσο δεν μας βρίσκει σύμφωνους για το λόγο ότι εάν ήθελε υιοθετηθεί η β' περίπτωση το έννομο αγαθό της ανηλικότητας προσώπων κάτω των 15 ετών που προστατεύεται με τη διάταξη του άρθρου 339 ΠΚ θα έμενε χωρίς ποινική κάλυψη.