Έτος
2007
Νόμος / διάταξη που αφορά
304 ΠΚ
Αντικείμενο/ Βασικοί Ωφελούμενοι
ΟΛΟΙ
Σημασία απόφασης
Το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης της μητέρας

 

…..Εν προκειμένω, οι ενάγοντες, όπως το δικαστήριο εκτίμησε την αγωγή τους ισχυρίσθηκαν τα ακόλουθα: Ότι είναι σύζυγοι και η πρώτη απ` αυτούς από τις σχέσεις τους συνέλαβε τέκνο. Ότι με τους εναγομένους ιατρούς, από τους οποίους ο πρώτος είναι μαιευτήρας-γυναικολόγος και ο δεύτερος ειδικός προ γενετιστής, συνήψαν σύμβαση παροχής ιατρικών υπηρεσιών με αντικείμενο τον προγεννητικό έλεγχο (με ενδομήτρια διάγνωση) του εμβρύου που κυοφορούσε η πρώτη. Ότι ο ανωτέρω έλεγχος θα γινόταν με τα κατάλληλα υπερηχογραφήματα (τύπου Α` και Β`), τα οποία εκτέλεσαν μεν οι εναγόμενοι, πλην όμως από αμέλεια και δη από ανεπιτηδειότητα περί την ερμηνεία των υπερηχογραφημάτων δεν μπόρεσαν να αντιληφθούν, αν και ήταν επιστημονικά δυνατό (ιδιαίτερα με το υπερηχογράφημα τύπου Β` που ενήργησαν την 8.6.2000), ότι το κυοφορούμενο έμβρυο έπασχε στο αριστερό χέρι του από "φωκομέλεια", αλλά αντίθετα τους διαβεβαίωσαν ανακριβώς ότι είναι απόλυτα υγιές και αρτιμελές με αποτέλεσμα τελικά η πρώτη να γεννήσει παθολογικό νεογνό. Ότι λόγω βαριάς αμέλειας των εναγομένων να διαγνώσουν έγκαιρα την προαναφερόμενη ανωμαλία του εμβρύου, στερήθηκαν τη νόμιμη δυνατότητα να συναποφασίσουν ως σύζυγοι τη διακοπή της εγκυμοσύνης της πρώτης (διότι συνέτρεχαν και οι λοιπές νόμιμες προϋποθέσεις). Ότι ειδικότερα η αναπηρία του (κατά τα άλλα απόλυτα υγιούς) τέκνου τους, που καλείται "φωκομέλεια" και εντοπίζεται στη μεσότητα του αριστερού αντιβραχίου, συνίσταται στη μη ανάπτυξη μέρους του αντιβραχίου και όλης της παλάμης. Ότι η αναπηρία αυτή μέχρι την ηλικία των 18 μηνών αντιμετωπίζεται ιατρικώς με διακοσμητική πρόθεση (προς αναπλήρωση του ελλείποντος μέλους) και στη συνέχεια γίνεται αντικατάσταση της διακοσμητικής πρόθεσης με μυοηλεκτρική πρόθεση του άκρου, ανανεούμενη σε τακτά διαστήματα. Ότι, εξ αιτίας της υπαίτιας αυτής παραλείψεως των εναγομένων και της συνέπειας που είχε, προσβλήθηκε παράνομα η προσωπικότητα τους αφού και τη νόμιμη ευχέρεια τους να αποτρέψουν τη γέννηση ενός παθολογικού νεογνού στερήθηκαν και ο συναισθηματικός τους κόσμος σοβαρά διαταράχθηκε, δεδομένου ότι απέκτησαν ένα τέκνο δια βίου ανάπηρο που διαφορετικά δεν θα είχαν. Για τους λόγους αυτούς ζήτησαν, ενόψει και του είδους της προσβολής, να υποχρεωθούν οι εναγόμενοι, εις ολόκληρον ο καθένας, να τους πληρώσουν ως χρηματική ικανοποίηση για την αποκατάσταση της ηθικής τους βλάβης, το χρηματικό ποσό των 500.000 ευρώ στον καθένα. Με το περιεχόμενο όμως αυτό η αγωγή δεν είναι νόμιμη και πρέπει να απορριφθεί διότι, και αν ακόμη υποτεθεί αληθές ότι οι εναγόμενοι ιατροί, εκτελώντας τον προγεννητικό έλεγχο (με ενδομήτρια διάγνωση) που ανέλαβαν, είχαν επιστημονικά τη δυνατότητα και παρά ταύτα από αμέλεια παρέλειψαν να διαγνώσουν και να τους γνωστοποιήσουν έγκαιρα την προαναφερόμενη ανωμαλία του εμβρύου, δεν επήλθε εντέλει προσβολή της προσωπικότητας τους διότι, και αν είχαν πληροφορηθεί την ανωμαλία του εμβρύου, και πάλι δεν θα είχαν νόμιμο δικαίωμα να συναποφασίσουν τη διακοπή της κυήσεως, απαλλασσόμενοι από ένα (ανεπιθύμητο) παθολογικό νεογνό, διότι η "φωκομέλεια" ως δυσμορφία ανάπτυξης του άνω άκρου δεν συνιστά "σοβαρή ανωμαλία" του εμβρύου που επάγεται τη γέννηση "παθολογικού νεογνού" κατά την έννοια του νόμου, σύμφωνα άλλωστε και με τις προαναφερόμενες αιτιολογίες. Επομένως, και αν ακόμη οι εναγόμενοι δεν παρέλειπαν υπαίτια αλλά τους γνωστοποιούσαν έγκαιρα ότι το έμβρυο είχε την ανωτέρω ανωμαλία, δεν θα είχαν νόμιμο δικαίωμα να προχωρήσουν στη διακοπή της κυήσεως, η αποστέρηση της οποίας συνιστά κατά την αγωγή το ειδικότερο περιεχόμενο της άμεσης προσβολής της προσωπικότητας της πρώτης και αντανακλαστικά - λόγω της συζυγικής τους σχέσης - του δεύτερου. Δηλαδή, παρά το ιατρικό σφάλμα των εναγομένων, εν τέλει δεν επήλθε προσβολή της προσωπικότητας των εναγόντων κατά την έννοια των άρθ. 2 § 1, 5 §1 Συντ., 57 ΑΚ και 304 § 4 ΠΚ. Ειδικότερα. Ναι μεν η επιλογή της εγκύου να διακόψει για λόγους ευγονίας, όταν πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις, μία κύηση θεμελιώνεται στη διάταξη του άρθ. 5 § 1 του Συντ. και συνεπώς, αν η έγκυος παρακωλυθεί (είτε με πράξη είτε με παράλειψη τρίτου) στην απόλαυση της νόμιμης αυτής επιλογής, προσβάλλεται παράνομα στην προσωπικότητα της κατά την έννοια του άρθ. 57 ΑΚ, πλην όμως για να συντρέξει μία τέτοια προσβολή πρέπει να στοιχειοθετούνται όλες οι κατ` άρθ. 304 § 4 περ. β` ΠΚ προϋποθέσεις επιτρεπτής διακοπής της κυήσεως λόγω ευγονίας και κυρίως να έχουν διαπιστωθεί, με τα σύγχρονα μέσα προγεννητικής διάγνωσης, ενδείξεις σοβαρής ανωμαλίας του εμβρύου που επάγονται τη γέννηση παθολογικού νεογνού. Με κριτήριο δε ότι, κατά τα προαναφερόμενα, συνταγματικός κανόνας είναι η υποχρέωση της εγκύου να συνεχίσει την κυοφορία και εξαίρεση η δυνατότητα διακοπής της, πρέπει οι ανωτέρω όροι να ερμηνευθούν στενά και να θεωρηθούν ως "σοβαρή ανωμαλία του εμβρύου" που συνεπάγεται γέννηση "παθολογικού νεογνού" μόνο εκείνες οι περιπτώσεις που πρόκειται να γεννηθεί παιδί, το οποίο θα πάσχει από μία ιδιαίτερα βαριά νόσο ή βλάβη της υγείας του, σε κάθε περίπτωση μη ιάσιμη ή μη αντιμετωπίσιμη με διορθωτικές παρεμβάσεις ώστε να παρίσταται ιδιαίτερα σκληρό και καταχρηστικό να ζητηθεί από την έγκυο η συνέχιση της κύησης. Ωστόσο, οι ενδείξεις για "φωκομέλεια" ενός εμβρύου δεν μπορούν να θεωρηθούν ως "σοβαρή ανωμαλία του εμβρύου" που συνεπάγεται γέννηση"παθολογικού νεογνού" διότι συνιστούν ενδείξεις για ελάσσονα ανωμαλία

ανάπτυξης (μέρους μάλιστα) των άκρων χωρίς άλλη περαιτέρω συνέπεια στην υγεία. Εν προκειμένω, κατά τα ιστορούμενα στην αγωγή, η "φωκομέλεια" εντοπίζεται στη μεσότητα του αριστερού αντιβραχίου και συνίσταται στην μη ανάπτυξη μέρους του αντιβραχίου και όλης της παλάμης. Άλλωστε και οι ενάγοντες δεν επικαλούνται άλλη βλάβη του τέκνου που εν τέλει απέκτησαν, αναφέροντας μάλιστα στην αγωγή τους ότι η αναπηρία του αυτή αντιμετωπίζεται ιατρικώς μέχρι την ηλικία των 18 μηνών με διακοσμητικό πρόθεμα (που θα επιμηκύνει το αριστερό άκρο προς αναπλήρωση του ελλείποντος), στη συνέχεια δε γίνεται αντικατάσταση της διακοσμητικής πρόθεσης με μυοηλεκτρική πρόθεσητου άκρου, ανανεούμενη σε τακτά διαστήματα. Δηλαδή η ανατομική ανωμαλία του κατά τα άλλα υγιούς παιδιού αντιμετωπίζεται και εξουδετερώνεται εν μέρει με διορθωτική παρέμβαση που συνεπάγεται καλή ποιότητα ζωής. Έπρεπε λοιπόν η αγωγή να απορριφθεί ως μη νόμιμη. Στο ίδιο αποτέλεσμα κατέληξε και η εκκαλούμενη αλλά με εν μέρει άλλες αιτιολογίες. Ορθά λοιπόν κατ` αποτέλεσμα έκρινε και πρέπει μόνο να συμπληρωθούν οι αιτιολογίες της (άρθ. 534 ΚΠολΔ)...