Έτος
1997
Νόμος / διάταξη που αφορά
Άρθρο 23 Κανονισμού Ταμείου Συντάξεων Προσωπικού Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων
Αντικείμενο/ Βασικοί Ωφελούμενοι
Χήροι - χήρες / εφάπαξ παροχή

 

Ταμείο Συντάξεων Προσωπικού Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων του Κράτους. Η διάταξη του άρθρου 23 του Κανονισμού Συντάξεων του Ταμείου είναι αντίθετη στα άρθρα 4 παρ. 2 και 116 του Συντάγματος, αφού με αυτή θεσπίζονται πρόσθετες προϋποθέσεις για την απονομή εφάπαξ παροχής στον χήρο ασφαλισμένης του Ταμείου σε σχέση με τις προϋποθέσεις που θεσπίζονται για τη χήρα ασφαλισμένου. Ειδικότερα απαιτούνται επιπλέον η αναπηρία και η απορία του χήρου, θιγομένης έτσι της αρχής της ισότητας των φύλων. Η δυσμενής αυτή διάκριση του χήρου αποκαθίσταται με τη θέσπιση και γιύ αυτόν των ίδιων προϋποθέσεων απονομής εφάπαξ παροχής που ισχύουν και για τη χήρα, αρκούσης μόνον της χηρείας αυτού. Απορρίπτεται η αναίρεση για πλημμελή αιτιολογία της προσβαλλομένης αποφάσεως.

Συμβ. Επικρατείας 2978/1997 (Τμ. Α`)

Προεδρεύων: Α. ΦΑΡΜΑΚΗΣ, σύμβουλος Εισηγήτρια: Ε. ΤΣΟΥΜΠΑ - ΔΑΡΖΕΝΤΑ, πάρεδρος Δικηγόρος: Χαρ. Αναλυτής
Το ισχύον Σύνταγμα, εις μεν το άρθρον 4 ορίζει ότι "οι Ελληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου" (παράγρ. 1) και ότι "οι Ελληνες και αι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις" (παράγρ. 2), εις δε το άρθρον 116 ότι "υφιστάμεναι διατάξεις, αντιβαίνουσαι εις το άρθρον 4 παράγρ. 2, παραμένουν εν ισχύϊ μέχρι της δια νόμου καταργήσεώς των, το βραδύτερον μέχρι 31 Δεκεμβρίου 1982" (παράγρ. 1) και ότι "αποκλίσεις εκ των ορισμών της παραγρ. 2 του άρθρου 4 επιτρέπονται μόνον δι αποχρώντας λόγους εις τας ειδικώς υπό του νόμου οριζομένας περιπτώσεις" (παράγρ. 2).

Δια της προεκτεθείσης παράγρ. 2 του άρθρου 4 του Συντάγματος, αποτελούσης ειδικωτέραν εκδήλωσιν της κατά την παράγρ. 1 του αυτού άρθρου γενικής αρχής της ισότητος, αφορώσης δε προδήλως και εις τας σχέσεις της κοινωνικής ασφαλίσεως, από 1.1.83 αφ ενός μεν απαγορεύεται η διαφοροποίησις του νομικού καθεστώτος των πολιτών επί τη βάσει της διαφοράς του φύλου, αφ` ετέρου δε επιβάλλεται η παροχή ίσων δυνατοτήτων και εις τα δύο φύλα. Αποκλίσεις από της ανωτέρω αρχής επιτρέπονται μόνον εφ` όσον τίθενται ευθέως ή προβλέπονται συγκεκριμένως υπό ειδικής διατάξεως τυπικού νόμου και δικαιολογούνται εξ αποχρώντων λόγων αναφερομένων εις την διαφοράν του φύλου.

Ο Κανονισμός του Κλάδου Προνοίας του Ταμείου Συντάξεων Προσωπικού Εμπορικών και Βιομηχανικών Επιμελητηρίων του Κράτους, εις το άρθρον 2 αυτού ορίζει ότι: "Σκοπός του Κλάδου Προνοίας είναι η χορήγησις των περί ων κατωτέρω εφ` άπαξ χρηματικών παροχών εις τους παρ` αυτώ ησφαλισμένους και εις τα κατά το άρθρον 7 του παρόντος μέλη της οικογενείας των εκ τούτων αποβιούντων κατά τα ειδικώτερον οριζόμενα υπό των διατάξεων του παρόντος", εις την παράγρ. 1 του άρθρου 7 ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι "της εις ακέραιον εφ` άπαξ παροχής δικαιούνται: α)... β) τα μέλη οικογενείας θανόντος ησφαλισμένου, ως ταύτα ορίζονται εν άρθρω 8 αδιαφόρως χρόνου ασφαλίσεως αυτού παρά τω Κλάδω, γ) ..." , εις το άρθρον 8 ορίζει ότι: "1. Μέλη οικογενείας θανόντος ησφαλισμένου, δικαιούμενα εφ` άπαξ παροχής κατά τα εν άρθρω 7 παράγρ. 1 παρόντος, θεωρούνται τα υπό του Κανονισμού του Κλάδου Συντάξεων του Ταμείου οριζόμενα τοιαύτα κατά την αυτήν σειράν και υπό τας αυτάς προϋποθέσεις. 2 ..." και εις το άρθρον 12 παράγρ. 2 ορίζει ότι " από της ενάρξεως της λειτουργίας του Κλάδου Προνοίας, αφ` ης άρχεται και η υποχρέωσις αυτού προς καταβολήν εφ` άπαξ παροχών, παύει η ισχύς των διατάξεων των άρθρων 41 παράγρ. 4, 60 παράγρ. 4 και άρθρου 62 παράγρ. 2 του Κανονισμού του Ταμείου (Κλάδου συντάξεων), δι` ων προβλέπεται η χορήγησις εφ` άπαξ παροχής εις τους εξερχομένους ησφαλισμένους ή τα μέλη της οικογενείας των εκ τούτων αποβιούντων με δικαίωμα συντάξεως" . Εξ άλλου, ο Κανονισμός Συντάξεων του Ταμείου (Απ. Υπ. Εργασίας 66335/Σ.653/7.11/5.12.57, ΦΕΚ 312 Β`) προβλέπει εις το άρθρον 23 ότι: "1. Εις περίπτωσιν θανάτου ησφαλισμένου (ησφαλισμένης) έχοντος συμπληρώσει πενταετή πραγματικήν συντάξιμον υπηρεσίαν ή εις περίπτωσιν θανάτου τούτου συνεπεία βιαίου συμβάντος επελθόντος εν τη ενασκήσει της υπηρεσίας του, ανεξαρτήτως χρόνου υπηρεσίας, καθώς και εις την περίπτωσιν θανάτου συνταξιούχου, δικαιούνται ασφαλιστικών παροχών τα κάτωθι πρόσωπα: α) Η χήρα σύζυγος, επί ησφαλισμένης δε ο επιζών ανάπηρος και άπορος σύζυγος..." . Εκ του συνδυασμού των προπαρατεθεισών διατάξεων προκύπτει ότι δια να δικαιωθή παρά του αναιρεσείοντος Ταμείου της εις ην αι διατάξεις αύται αναφέρονται εφ` άπαξ παροχής ο χήρος ησφαλισμένης εις το Ταμείον τούτο λόγω θανάτου αυτής, εκτός της χηρείας απαιτείται επί πλέον να είναι ανάπηρος και άπορος. Η διαφοροποίησις όμως αυτή εις βάρος του χήρου έναντι της χήρας, η οποία δικαιούται της εφ` άπαξ παροχής εκ μόνης της ιδιότητός της ως χήρας θανόντος ησφαλισμένου, δεν δικαιολογείται εν όψει και των συγχρόνων κοινωνικοοικονομικών δεδομένων και αντιλήψεων εξ αποχρώντων λόγων αναφερομένων εις την διαφοράν του φύλου. Επομένως, η προπαρατεθείσα διάταξις του άρθρου 23 του Κανονισμού Συντάξεων του αναιρεσείοντος Ταμείου, η οποία, ως συνάγεται εκ των λοιπών προπαρατεθεισών διατάξεων, έχει εφαρμογήν και εις την περίπτωσιν απονομής εφ άπαξ παροχής, από 1.1.83 κατέστη ανίσχυρος, ως αντικειμένη εις τα άρθρα 4 παράγρ. 2 και 116 του Συντάγματος, καθ` ό μέρος διά την απονομήν της παροχής ταύτης εις τον χήρον ησφαλισμένης του Ταμείου λόγω θανάτου αυτής απαιτεί προσ θέτως όπως ούτος είναι ανάπηρος και άπορος. Κατόπιν τούτου δε, και προς αποκατάστασιν της επιβαλλομένης εν προκειμένω ίσης μεταχειρίσεως των δύο φύλων, εφαρμοστέα είναι, από της εξεταζομένης απόψεως, δια τον χήρον ησφαλισμένης του αναιρεσείοντος Ταμείου η ισχύουσα δια την χήραν ησφαλισμένου του αυτού Ταμείου ρύθμισις, κατά την οποίαν δια την απόληψιν εφ` άπαξ παροχής αρκεί η ιδιότης αυτής ως χήρας και δεν απαιτείται αυτή να είναι ανάπηρος και άπορος (πρβλ. ΣτΕ 2435/1997)