Έτος
2008
Νόμος / διάταξη που αφορά
Άρθρο 28 Α.Ν. 1846/51
Αντικείμενο/ Βασικοί Ωφελούμενοι
Μητέρα με ανήλικα ή ανάπηρα τέκνα

 

ΙΚΑ. Προϋποθέσεις χορήγησης σύνταξης λόγω γήρατος στην ασφαλισμένη μητέρα με ανήλικα ή ανάπηρα τέκνα. Το προνόμιο αυτό του άρθρου 28 του α.ν. 1846/1951, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 27 παρ. 3 περ. δ΄ του ν. 1902/1990, συνιστά δυσμενή διάκριση με βάση το φύλο των ασφαλισμένων και πρέπει να επεκταθεί η εφαρμογή του και στον πατέρα ασφαλισμένο με ανήλικα ή ανάπηρα τέκνα, έστω και αν δεν έχει την αποκλειστική γονική μέριμνα αυτών. Αντίθετη μειοψηφία. Παραπομπή του ζητήματος στην Ολομέλεια του ΣτΕ.

Αριθμός 3100/2008

ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ ΤΗΣ ΕΠΙΚΡΑΤΕΙΑΣ ΤΜΗΜΑ Α`

Συνεδρίασε δημόσια στο ακροατήριό του στις 25 Φεβρουαρίου 2008, με την εξής σύνθεση: Π. Πικραμμένος, Αντιπρόεδρος, Προεδρεύων, σε αναπλήρωση του Προέδρου του Τμήματος, που είχε κώλυμα, Δ. Μπριόλας, Ελ. Δανδουλάκη, Σύμβουλοι, Α. Καλογεροπούλου, Χρ. Σιταρά, Πάρεδροι. Γραμματέας η Μ. Βλασερού.

Για να δικάσει την από 2 Αυγούστου 2006 αίτηση:

του ............., κατοίκου Δάφνης Αττικής (........), ο οποίος παρέστη με τον δικηγόρο Χρ. Παπαδόπουλο (Α.Μ. 9789), που τον διόρισε με πληρεξούσιο,

κατά του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων-Ενιαίου Ταμείου Ασφάλισης Μισθωτών (Ι.Κ.Α. - Ε.Τ.Α.Μ.), που εδρεύει στην Αθήνα (Αγ. Κωνσταντίνου 8), το οποίο παρέστη με τον Αντ. Παπαγεωργίου, Πάρεδρο του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους.

Με την αίτηση αυτή ο αναιρεσείων επιδιώκει να αναιρεθεί η υπ` αριθ. 1887/2005 απόφαση του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών.

Η εκδίκαση άρχισε με την ανάγνωση της εκθέσεως της εισηγήτριας, Συμβούλου Ελ. Δανδουλάκη.

Κατόπιν το δικαστήριο άκουσε τον πληρεξούσιο του αναιρεσείοντος, ο οποίος ανέπτυξε και προφορικά τους προβαλλόμενους λόγους αναιρέσεως και ζήτησε να γίνει δεκτή η αίτηση, και τον αντιπρόσωπο του αναιρεσιβλήτου Ιδρύματος, ο οποίος ζήτησε την απόρριψή της.

Μετά τη δημόσια συνεδρίαση το δικαστήριο συνήλθε σε διάσκεψη σε αίθουσα του δικαστηρίου και

Αφού μελέτησε τα σχετικά έγγραφα

Σκέφθηκε κατά το Νόμο

1. Επειδή, για την κρινόμενη αίτηση καταβλήθηκε το νόμιμο παράβολο (υπ` αριθμ. 2316588, 3029337/2006 ειδικά έντυπα παραβόλου, σειράς Α`).

2. Επειδή, με την κρινόμενη αίτηση ζητείται η αναίρεση της 1887/2005 αποφάσεως του Διοικητικού Εφετείου Αθηνών, με την οποία έγινε δεκτή έφεση του αναιρεσιβλήτου κατά της 15733/2003 αποφάσεως του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Με την τελευταία αυτή απόφαση είχε γίνει δεκτή προσφυγή του αναιρεσείοντος κατά της από 4-12-2002 αποφάσεως της Τοπικής Διοικητικής Επιτροπής του Υποκαταστήματος ΙΚΑ Δάφνης, απορριπτικής ενστάσεώς του κατά της από 1-2-2002 αποφάσεως του Διευθυντή του ιδίου Υποκαταστήματος, με την οποία είχε απορριφθεί αίτημα περί χορηγήσεως σε αυτόν μειωμένης συντάξεως λόγω γήρατος, κατ` εφαρμογή του άρθρου 28 παρ. 5 του α.ν. 1846/1951 (Α` 179).

3. Επειδή, στο άρθρο 4 του Συντάγματος ορίζεται ότι: «1. Οι Ελληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου. 2. Οι Ελληνες και οι Ελληνίδες έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις...». Εξάλλου στο άρθρο 28 του Α.Ν. 1846/1951 (Α` 179), όπως τροποποιήθηκε αρχικώς με το άρθρο 5 του ν.δ. 4104/1960 (Α` 147) και στη συνέχεια με το άρθρο 27 παρ. 3 περ. δ του ν. 1902/1990 (Α` 138) προβλέπεται ότι «Ασφαλισμένη μητέρα με ανήλικα παιδιά καθώς και ασφαλισμένη μητέρα με παιδιά οποιασδήποτε ηλικίας που είναι ανίκανα για κάθε βιοποριστική εργασία, η οποία συμπληρώνει το 50ό έτος της ηλικίας και 5.500 τουλάχιστον ημέρες εργασίας, δικαιούται σύνταξη γήρατος μειωμένη κατά 1/200 της πλήρους μηνιαίας σύνταξης για κάθε μήνα που λείπει από το 55ο έτος της ηλικίας της, το ποσό της οποίας δεν μπορεί να είναι μικρότερο από το κάθε φορά κατώτατο όριο συντάξεων. Το δικαίωμα θεμελιώνεται εφ` όσον η γυναίκα δεν είναι συνταξιούχος του Ι.Κ.Α. του Δημοσίου, ν.π.δ.δ. ή άλλου οργανισμού κύριας ασφάλισης».

4. Επειδή, κατά την άποψη που επικράτησε στο Τμήμα η προαναφερθείσα διάταξη του άρθρου 28 του Α.Ν. 1846/1951, όπως αρχικώς είχε τροποποιηθεί με το άρθρο 5 του ν.δ. 4104/1960, αποτελούσε προνόμιο υπέρ των γυναικών ασφαλισμένων του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων, το οποίο ως αντίθετο προς τα άρθρα 4 παρ. 2 και 116 του Συντάγματος έπρεπε να είχε καταργηθεί. Αντί όμως της καταργήσεως του η διάταξη του άρθρου 27 παρ. 3 περ. δ του ν. 1902/1990 επανέλαβε το προνόμιο αυτό υπέρ των ασφαλισμένων γυναικών. Το προνόμιο όμως αυτό κατά το μέρος που θεσπίζεται μόνο υπέρ των ασφαλισμένων γυναικών συνιστά δυσμενή μεταχείριση για τον άνδρα ασφαλισμένο συνιστά δηλαδή δυσμενή διάκριση επί τη βάσει του φύλου και ως εκ τούτου η ρύθμιση του νόμου είναι κατά το μέρος αυτό αντίθετη προς τις προαναφερθείσες συνταγματικές διατάξεις. (πρβλ. ΣτΕ Ολομ. 3088/2007). Θα πρέπει λοιπόν να αρθεί η μη σύμφωνη προς το Σύνταγμα εν λόγω διάκριση, ώστε τα προβλεπόμενα από τη διάταξη αυτή προνόμια για την ασφαλισμένη μητέρα ανηλίκων παιδιών να μπορούν να εφαρμοσθούν και για τον ασφαλισμένο του Ιδρύματος Κοινωνικών Ασφαλίσεων πατέρα ανηλίκων παιδιών. Τούτο δε, ανεξαρτήτως του εάν ο πατέρας έχει και την αποκλειστική γoνική μέριμνα των ανήλικων τέκνων του, δεδομένου ότι τέτοια προϋπόθεση δεν τίθεται από τον νόμο. Κατά την άποψη όμως που διατύπωσε ο Σύμβουλος Δ. Μπριόλας και οι πάρεδροι Α. Καλογεροπούλου και Χρ. Σιταρά η προαναφερθείσα εξαιρετικού χαρακτήρα διάταξη υπέρ των ασφαλισμένων γυναικών δικαιολογείται ενόψει των επικρατουσών αντιλήψεων και των κοινωνικών συνθηκών δεδομένου ότι η γυναίκα φέρει κατά κανόνα το βάρος της ανατροφής των παιδιών (πρβλ. ΣτΕ 1379/1998) και ως εκ τούτου δεν υφίσταται αντίθεση της διατάξεως αυτής προς το Σύνταγμα.

5. Επειδή, από την αναιρεσιβαλλομένη απόφαση προκύπτουν τα εξής: Ο αναιρεσείων (υπάλληλος της ........ Τράπεζας .........), γεννηθείς το έτος 1951 και πατέρας δύο ανήλικων τέκνων, έχει πραγματοποιήσει στην ασφάλιση του καθ` ου 7.592 ημέρες εργασίας, η δε σύζυγός του, κατά τους ισχυρισμούς του ιδίου, εργάζεται ως υπάλληλος στην ....... Τράπεζα ......... Με την από 18-5-2001 αίτησή του προς το καθ` ου είχε ζητήσει να του χορηγηθεί μειωμένη σύνταξη γήρατος βάσει του άρθρου 28 παρ. 5 του α.ν. 1846/1951. Κατόπιν απορρίψεως του εν λόγω αιτήματος -αρχικώς με την 150/1-2-2002 απόφαση του Διευθυντή του Τοπικού Υποκαταστήματος του ΙΚΑ Δάφνης και στη συνέχει με την 475/Συν.90/4-12-2002 απόφαση της Τοπικής Διοικητικής Επιτροπής του ιδίου Υποκαταστήματος, η οποία εκδόθηκε κατόπιν ενστάσεως του αναιρεσείοντος- με την αιτιολογία ότι η ανωτέρω διάταξη δεν εφαρμόζεται στην περίπτωση του ασφαλισμένου πατέρα, καθ` όσον με τη διάταξη αυτή δεν θεσπίζεται προνομιακή μεταχείριση της ασφαλισμένης μητέρας σε αντίθεση με την συνταγματική αρχή ισότητος των δύο φύλων, ο αναιρεσείων άσκησε προσφυγή και προέβαλε ότι δικαιούται μειωμένης συντάξεως λόγω γήρατος για το λόγο ότι με βάση τη συνταγματική αρχή ίσης μεταχείρισης ανδρών και γυναικών, η διάταξη της παραγράφου 5 του άρθρου 28 του αν 1846/1951 εφαρμόζεται και στον ασφαλισμένο πατέρα με ανήλικα τέκνα. Η προσφυγή αυτή έγινε δεκτή με την 15743/2003 απόφαση του Τριμελούς Διοικητικού Πρωτοδικείου Αθηνών. Εφεση του αναιρεσιβλήτου κατά της τελευταίας αποφάσεως έγινε δεκτή με το σκεπτικό ότι η ανωτέρω διάταξη «εφαρμόζεται και στον ασφαλισμένο στο Ιδρυμα πατέρα με ανήλικα τέκνα, μόνον αν, εκτός των άλλων προϋποθέσεων, έχει και την αποκλειστική γονική μέριμνα των ανήλικων παιδιών του.». Ηδη, με την υπό κρίση αίτηση ζητείται η αναίρεση της αποφάσεως αυτής.

6. Επειδή, η αναιρεσιβαλλομένη απόφαση ερμηνεύοντας τη διάταξη του άρθρου 27 παρ. 3 περ. δ του ν. 1902/1990 έκρινε ότι: «Η διάταξη αυτή, η οποία προβλέπει ότι η ασφαλισμένη στο Ιδρυμα μητέρα με ανήλικα παιδιά που έχει συμπληρώσει το 50ο έτος της ηλικίας της και 5.500 τουλάχιστον ημέρες εργασίας δικαιούται, εφ` όσον δεν είναι συνταξιούχος, μειωμένης συντάξεως γήρατος, αποσκοπεί στην κάλυψη της κοινωνικής ανάγκης της, με την διακοπή της απασχολήσεως, αλλά χωρίς τη στέρηση συντάξεως, αφοσιώσεως στην ανατροφή των ανήλικων παιδιών. Επομένως, η ως άνω διάταξη, η οποία δεν περιλαμβάνει και τον ασφαλισμένο στο ίδρυμα πατέρα με ανήλικα παιδιά, πρέπει, για να είναι σύμφωνη προς την αρχή της ισότητος και ενόψει των σύγχρονων κοινωνικών-οικονομικών δεδομένων και αντιλήψεων, αλλά και για την ταυτότητα του λόγου και προς εκπλήρωση του ανωτέρω σκοπού του νόμου, να θεωρηθεί ότι καταλαμβάνει και αυτόν μόνον όταν αυτός πλην των άλλων προϋποθέσεων, έχει και την αποκλειστική γονική μέριμνα των τέκνων του (ως λ.χ. λόγω θανάτου της συζύγου του ή λόγω διαζυγίου με αυτήν). ... το Δικαστήριο λαμβάνοντας υπόψη ... ότι ο εφεσίβλητος κατά το χρόνο υποβολής της... αιτήσεως είχε ... την γονική μέριμνα των ανήλικων παιδιών του ... από κοινού με την ... σύζυγό του, κρίνει ότι αυτός... δεν δικαιούται μειωμένης συντάξεως γήρατος βάσει του εν λόγω άρθρου και νόμου.». Η κρίση αυτή της αναιρεσιβαλλομένης αποφάσεως είναι σύμφωνα με την πλειοψηφούσα άποψη του Τμήματος μη νόμιμη και θα έπρεπε να αναιρεθεί. Κατά την μειοψηφούσα όμως άποψη είναι νόμιμη και συνεπώς έστω και με διαφορετική αιτιολογία ορθώς απορρίφθηκε η έφεση του αναιρεσείοντος.

6. Επειδή, ενόψει των ορισμών της διατάξεως του άρθρου 100 παρ. 5 του Συντάγματος, το Τμήμα κρίνει ότι συντρέχει περίπτωση παραπομπής του ζητήματος αυτού στην Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας προς επίλυση, οριζομένης ως εισηγήτριας προς ανάπτυξη της γνώμης του Τμήματος της Συμβούλου Ελένης Δανδουλάκη.

Δια ταύτα

Απέχει να αποφανθεί οριστικώς.